Sterilisatie van de hond (teef)

Sterilisatie van de hond (teef), wat zijn de overwegingen?

Het al dan niet laten steriliseren van de hond is een belangrijke beslissing in het leven van de (jonge) hond. Het is een ingreep die vragen oproept en die helaas ook nog omgeven is door een aantal “indianenverhalen”. Voor ons een reden om een aantal zaken voor u op een rijtje te zetten.

Voor alle duidelijkheid

Er kan verwarring ontstaan doordat medische begrippen door elkaar worden gebruikt en vanwege het feit dat er een soort gebruikstaal is ontstaan. Medisch gezien verstaan we onder castratie het onvruchtbaar maken van de hond door het geheel of gedeeltelijk wegnemen van de inwendige voortplantingsorganen. Onder sterilisatie verstaan we het onvruchtbaar maken van de hond door het onderbinden van de eileiders van de teef of de zaadstrengen van de reu.
Onder Nederlandse omstandigheden worden technisch gezien zowel reu als teef gecastreerd. In de gebruikstaal spreken we echter over castratie bij de reu (verwijdering teelballen) en over sterilisatie (verwijdering van minimaal de eierstokken) bij de teef. In het navolgende zullen we deze termen verder aanhouden.

Neem voor meer informatie contact op met uw dierenarts.

Niet meer loops worden
De meeste teefjes worden 2x per jaar loops. Dit gaat doorgaans gepaard met een bloederige uitvloeiing. De loopsheid duurt zo’n 2-3 weken en in deze periode kan de hond gedekt worden. Het vloeien en het risico van een nestje wordt door de eigenaar gezien als een belangrijke reden om te steriliseren, na de operatie komt de loopsheid niet meer terug. Dat scheelt ook weer opdringerige reuen. Veel eigenaren denken dat hun teef niet vruchtbaar is als ze bloed vloeit maar dit is een groot misverstand. Ergens in deze periode is de teef vruchtbaar, wanneer verschilt per loopsheid en verschilt ook van teef tot teef. De loopsheid kan tot op zeer gevorderde leeftijd tot een nest leiden. Teven kennen geen “overgang” zoals bij de mens. In de praktijk zijn gezonde nesten gezien bij teven ouder dan 10 jaar!

Minder kans op melkkliertumoren
Melkkliertumoren bij de teef zijn vergelijkbaar met die bij de mens. We onderscheiden zowel goedaardige als kwaadaardige tumoren alleen heeft de teef wel wat meer melkklierpakketten! Onderzoek heeft uitgewezen dat 1 op de 4 niet gesteriliseerde teefjes melkkliertumoren krijgt. Om het risico van melkkliertumoren sterk te verminderen is het van belang dat de operatie op een jonge leeftijd plaats vindt. Bij operatie voor de 1e loopsheid is de kans minder dan 3%, bij sterilisatie na de 4e loopsheid maakt het geen verschil meer. Een tijdige sterilisatie is dus van belang om de kans op melkkliertumoren te verkleinen.
Melkkliertumoren spelen meestal een rol bij teven van middelbare leeftijd. Als de teef melkkliertumoren ontwikkeld heeft en deze moeten worden verwijderd dan is dit een behoorlijke ingreep. De verschillende melkklierpakketten van een teef staan door vele bloed- en lymfevaten uitgebreid met elkaar in verbinding. Dit betekent dat minimaal 2 melkklieren (“blok”) verwijderd dienen te worden. Zijn er meerdere knobbeltjes aanwezig dan kan het zelfs zo zijn dat er 5 pakketten aan één zijde verwijderd moeten worden en dan spreken we van een “lijst”. Dit zijn grote operaties met zeer veel hechtingen, onaangenaam voor de teef en de portemonnee van de eigenaar. Het is op zo’n moment echter wel een keuze voor het leven en als de teef verder nog gezond lijkt zeker de moeite waard en een juiste beslissing.

Geen baarmoederontsteking meer
Ondanks dat het teefje bij de moderne vorm van de operatie gewoon haar complete baarmoeder behoudt is er door het wegnemen van de hormonale invloed van de eierstokken na de operatie geen kans meer op de ontwikkeling van een baarmoederontsteking. Een baarmoederontsteking is een zeer ernstige aandoening en niet zelden dreigt er levensgevaar, circa 25% van de niet gesteriliseerde teven krijgt deze aandoening en een spoedoperatie moet dan uitkomst bieden.
Vroeger werd tijdens de sterilisatie van de teef ook de baarmoeder weggenomen. Het is echter beter gebleken voor de teef om de baarmoeder niet te verwijderen. In tegenstelling tot de mens is de baarmoeder van de teef nauwelijks gevoelig voor (kwaadaardige) tumoren. Een ander voordeel van deze techniek is dat er minder littekenweefsel ontstaat in de buik na de operatie. Ook het huidwondje is minimaal en de dieren zijn snel weer fit.

Geen schijndracht meer
In het oorspronkelijke roedelleven van de hond was de cyclus voor alle teven vrijwel gelijk. De niet gedekte teven werden schijndrachtig en begonnen te lacteren (melk geven) als andere teven in de roedel hun pups ter wereld brachten. Daarmee waren ze de ideale tante als de moeder afwezig was om te jagen of in het slechtste geval niet meer terug kwam van de jacht. Bij onze moderne huishond is deze functie verdwenen en geeft de schijndracht eigenlijk alleen maar complicaties voor de teef die toenemen bij het ouder worden. Gedragsveranderingen, melkgift en eventuele melkklierontsteking zijn dan het gevolg.

Minder kans op suikerziekte en acromegalie (reuzengroei)
Deze vervelende ziekten ontstaan onder andere onder invloed van het hormoon progesteron. De eierstokken worden verwijderd bij de sterilisatie en omdat in de eierstokken het progesteron wordt gevormd valt deze invloed weg.
Neiging tot zwaarder worden
Een gesteriliseerd teefje heeft een andere energiebalans. Als er tijdens het eerste jaar niet extra op de lichaamsconditie wordt gelet kan ze dik worden. Gelukkig zijn er tegenwoordig voeders die dit helpen voorkomen maar het ligt voornamelijk aan de eigenaar,die de hoeveelheid voer bepaalt, of de teef overgewicht ontwikkelt.

Karakterverandering
Uit onderzoek blijkt dat deze gering is en als het voorkomt dan zijn de gesteriliseerde teefjes meestal levendiger. Bij teefjes die al op jonge leeftijd dominante trekjes vertonen, moet wel er wel rekening mee gehouden worden dat de kans bestaat dat dit gedrag zelfs wat toeneemt en dan is een consequente eigenaar van groot belang voor een juiste opvoeding. Eventueel kan dan de begeleiding door een gedragsdeskundige overwogen worden. Sloomheid is vrijwel altijd het gevolg van overgewicht en niet van de sterilisatie en is dus zeker te voorkomen! Vachtstructuur Bij honden met een halflange (glanzende) vacht valt op, als ze gesteriliseerd zijn en ouder worden, dat de vacht meer gaat krullen en wat doffer wordt. Dit heeft overigens geen enkele negatieve invloed op de gezondheid van de teef, alleen wat op het uiterlijk. Het moge duidelijk zijn dat bij het ene ras deze gevolgen duidelijker tot uiting (kunnen) komen dan bij een ander ras.

Incontinentie
Hier hebben we te maken met een vervelende aandoening. Gesteriliseerde teefjes hebben meer kans op incontinentie op oudere leeftijd dan de niet gesteriliseerde teefjes. Er zijn voldoende goede medicijnen om dit te behandelen maar het is wel een nadeel. Sommige rassen (Boxer, Grote Zwitserse Sennenhond) zijn hier meer dan gemiddeld gevoelig voor. Bij deze rassen is het verstandig om vooraf een goed oriënterend gesprek te hebben met de behandelend dierenarts waarbij de specifieke voor- en nadelen voor deze hond op een rijtje gezet kunnen worden. De verdenking bestaat dat het couperen van de staart, zoals dat bij meerdere rassen vroeger gebeurde, het ontstaan van incontinentie bevorderde. Het is nog niet helemaal duidelijk of we bij deze rassen nog steeds meer dan anders rekening moet houden met incontinentie.
Gebaseerd op de laatste wetenschappelijke inzichten en jarenlange ervaring adviseren wij u om uw teefje te laten steriliseren en wel na de 1e loopsheid.
Dit zal veel gezondheidsproblemen in het verdere leven van de teef voorkomen of doen verminderen. Dit blijkt ook wel uit het feit dat bekende ziektekostenverzekeraars voor dieren zoals Proteq Dier en Zorg bijdragen in de kosten voor een sterilisatie.

Het is verstandig om als eigenaar eerst een verkennend gesprek te hebben met de dierenarts waarbij alle individuele zaken aan bod komen zoals ras, gedrag, huiselijke omstandigheden, overige medische zaken en eventuele consequenties. Op deze manier kunt u samen met de dierenarts beslissen wat het beste is voor uw hond.
Ondanks dat het theoretisch een buikoperatie betreft zijn veruit de meeste teefjes zeer snel hersteld. Voor nadere informatie dient u te overleggen met uw dierenarts want er bestaan verschillende operatietechnieken (klassiek versus laparoscopisch), bewakingsniveaus, opnameprotocollen en tarieven.
Hormooninjecties kunnen de loopsheid onderdrukken maar deze hebben ernstige bijwerkingen (ontstaan van melkkliertumoren, ontwikkeling van suikerziekte) en zijn slechts bij hoge uitzondering een alternatief.