Mok

Mok

Mok is een verzamelnaam voor alle huidproblemen die voorkomen aan het onderbeen. Alles van een paar onschuldige korstjes in de kootholte, tot uitgebreide natte plekken tot op de pijp vallen onder de noemer mok. Het is een zgn. multifactoriële aandoening, waarbij verschillende oorzaken gezamenlijk zorgen voor huidirritatie. Meestal ziet de eigenaar eerst een paar korstjes in de kootholte. De huid eromheen raakt geïrriteerd en ziet rood.

Als de korstvorming uitbreidt, scheurt de huid open en ontstaan er kloven. Dit is zeker pijnlijk, soms loopt het paard er zelfs kreupel door. De opengescheurde huid is bovendien een broedplaats voor allerlei ziekteverwekkers (bacteriën, schimmels, mijten), waardoor de huid verder gaat ontsteken. De plekken worden vochtig en breiden zich snel uit. Ook kan het voorkomen dat een paard jeuk krijgt aan de onderbenen. Dit uit zich in het stampen op de grond, of het langs elkaar schuren van de achterbenen. Jeuk wordt meestal veroorzaakt door mijten.

Soms loopt de mok op tot ver boven de kogel op het pijpbeen. Als het hele onderbeen aangetast is noemen we het ook wel rap of rasp. Deze ontsteking is zeer pijnlijk en door de ontsteking lopen de hele onderbenen op.

Oorzaak

In perioden van het jaar dat er veel regen valt, wordt de dierenarts vaker ingeroepen voor paarden met mokproblemen. De wei is drassig en rijbanen zijn vochtig door het natte weer. Vocht en vooral ook modder en schurende zandkorreltjes tasten de natuurlijke barrière van de huid aan, waardoor allerlei bacteriën een ontsteking kunnen veroorzaken. Denk er daarom ook aan om de benen te drogen na het afspuiten met de waterslang. Vocht blijft lang hangen in de kootholten, zeker bij paarden met veel behang zoals Friezen, Tinkers en trekpaarden. Nog erger dan een natte wei, is een natte, soppende stal. Urine heeft een etsende werking op de huid, waardoor deze alle bescherming verliest.

Eigenlijk zijn alle invloeden die van buitenaf zorgen voor huidbeschadiging van het onderbeen directe veroorzakers van mok. Ook bijvoorbeeld te vaak en te intensief wassen van de benen kan slecht zijn voor de huid. Denk daarnaast nog aan zand, modder, zonnebrand en schimmelinfecties.

Wit onderbeen

De zonnebrand, of ‘zomermok’ ontstaat op witte benen onder invloed van UV straling, vaak in combinatie met stoffen die vrijkomen uit bepaalde planten. Witte benen zijn overigens in het algemeen gevoeliger voor mok dan donkere. Een ongepigmenteerde huid heeft nou eenmaal minder weerstand dan een gepigmenteerde huid. Zonnebrand of invloed van bepaalde stoffen uit planten kunnen snel reactie geven.

Behandeling

De behandeling van mok kan erg lang duren. Vaak is het frustrerend om de korsten telkens weer terug te zien komen. Op de markt zijn enorm veel middeltjes te krijgen tegen mok. Alleen al het feit dat er zoveel middeltjes verkrijgbaar zijn, geeft aan dat het ultieme middel dat altijd voor genezing zorgt niet bestaat. Welk middel het beste helpt is moeilijk te zeggen. Dat verschilt van paard tot paard en van geval tot geval. Het is natuurlijk altijd belangrijk vast te stellen wat de oorzaak is van de mok. De behandeling moet immers daarop zijn gericht. De basis voor alle behandelingen bestaat uit de volgende peilers: desinfecteren, droog en schoon houden en de kloven laten genezen.

Desinfecteren

Mok moet iedere dag goed worden schoon- en drooggemaakt. Was het aangetaste been de eerste keer met een desinfecterende shampoo, zoals Betadine-shampoo. Verwijder zoveel mogelijk de loszittende korsten. Korsten die niet meteen loslaten kun je het best laten zitten. Ga je te grof te werk, dan ontstaan er diepe wonden waarvan het herstel weer de nodige korstvorming uitlokt. Als er teveel en te dikke korsten op het been zitten, kunnen deze worden losgeweekt. Smeer ze daarvoor een paar dagen in met vaseline voordat het been gewassen wordt met Betadine shampoo.

Droog en schoon houden

Maak de benen na het wassen goed droog met een handdoek. Gebruik hierna eventueel nog een föhn om de huid helemaal droog te krijgen. Staan de paarden op een nat weiland, dan is omweiden naar een droger stuk grasland noodzakelijk. Is de mok al meer uitgebreid, dan is het raadzaam het paard binnen te halen. Zorg op stal voor schoon strooisel en mest regelmatig uit. Stalhygiëne is essentieel, want zoals hierboven al vermeld, hebben vooral mest en urine een etsende werking op de huid. Bij paarden met veel behang is het nuttig de kootholte uit te scheren. Eigenaren van vooral Trekpaarden, Tinkers, Cob’s of Friezen vinden dat problematisch, maar het genezingsproces wordt er behoorlijk mee versneld. De kootholte droogt sneller op en ook vuil blijft niet hangen.

Zacht maken

De verdere behandeling is afhankelijk van de ernst van de mok en de oorzaak. Een lichte vorm van mok kan worden behandeld met een mokzalf. De meeste mokzalven die in de winkel verkrijgbaar zijn werken afdoende tegen lichte mok. Deze zijn er op gericht de huid zacht te houden en in te drogen. Dit beperkt de pijnlijke kloofvorming. De mokzalf alleen op de korsten aanbrengen heeft weinig zin. Zorg juist voor verzachten van de huid, ná verwijdering van de korsten. Ga altijd hygiënisch te werk bij het insmeren van de aangetaste benen. Dat betekent insmeren met schone handen op een schone ondergrond en zorg ook dat er geen viezigheid in de zalfpot gaat zitten. Het nadeel van zalven blijft natuurlijk dat deze vettige laag ook weer vuil aantrekt. Maak daarom altijd voor het insmeren de huid voorzichtig schoon met een zachte handdoek of een rol papier.

Bij meer uitgebreide mok is behandeling met antibiotica noodzakelijk. Vaak geeft de dierenarts hiervoor enkele injecties of schrijft een poeder voor die door het voer gemengd wordt. Er zijn ook pasta’s verkrijgbaar met antibiotica, die je op dezelfde manier inspuit als een ontwormpreparaat. In combinatie met de algemeen toegediende antibiotica kunnen antibioticahoudende zalven of zalven met corticosteroïden lokaal worden aangebracht om de ontstekingsreactie te verminderen. In geval van zomermok reageren de patiënten goed op het toedienen van prednisolon, in combinatie met het wegnemen van de oorzaak (direct zonlicht).

Schimmels en parasieten

Bovenstaande behandelingen worden vaak ondersteund met middelen die werken tegen parasieten en schimmels. Deze vorm van medicatie is binnen Nederland slecht verkrijgbaar door de huidige wet- en regelgeving. Toch is het vaak mogelijk om via de dierenarts bepaalde medicijnen te verkrijgen. Naast Neocidol®, Ivomec ® en Byemite® zijn er ook oorzalven van honden en katten die een antischimmel, antiparasitaire en antibioticum component bevatten. Vooral paarden met zwaar behang aan de benen zijn gevoelig voor mijten.

Preventie problemen

Juist voor mok geldt dat voorkomen beter is dan genezen. De aandoening kan bijzonder hardnekkig zijn voor gevoelige paarden, vooral omdat het bijna onmogelijk is de kootholte van sportpaarden constant droog te houden. Bij het rijden op een natte bodem, het lopen in de wei en bij het afspuiten wordt de huid nat en week. Bovendien bewegen de huidplooien in de kootholte altijd als het paard loopt. Kloofjes groeien moeilijk dicht. Om mok te voorkomen is het belangrijk te zorgen voor een droge, schone stal en laat gevoelige paarden niet in een nat en modderig weiland staan. Zet ze pas in het land als de dauw opgetrokken is en houdt ze op stal op een regenachtige dag.

Preventief de kootholte uitscheren kan een averechts effect hebben. De vetlok zorgt ervoor dat water en zweet vanaf de pijp rechtstreeks op de grond drupt, zonder de kootholte te beroeren. Bovendien werken haren als een soort dekmantel van de huid. Maak de kootholte altijd meteen na het rijden schoon met een handdoek en vermijdt dagelijks afspuiten van de onderbenen bij gevoelige paarden.

Tot slot moet nog opgemerkt worden dat paarden en pony’s ook door te veel wassen, schrobben en insmeren van de kootholte mok kunnen ontwikkelen. Geneest de mok niet snel genoeg, schroom dan niet de dierenarts in te schakelen.