Stalondeugden

Stalondeugden


Sommige paarden leren zichzelf bepaalde onnatuurlijke gedragingen aan. Paarden zijn van nature kuddedieren die gewend zijn de hele dag in de kudde vrij rond te lopen en te grazen. Een gedomesticeerd paard wordt echter op stal gehouden waar ze niet hoeven te zoeken naar voedsel, bijna niet kunnen lopen en weinig sociaal contact hebben met soortgenoten. Als gevolg van verveling en stress leren sommige paarden zichzelf stalondeugden aan, ook wel bekend als stalgebreken. Meest bekende stalgebreken; luchtzuigen of kribbenbijten en weven.

Stereotypieën

Stalondeugden kunnen onschuldig zijn zoals paarden die ongeduldig door de stal gaan lopen als ze naar buiten willen. Of paarden die tegen de deur aan trappen als het tijd is om te voeren. Sommige stalondeugden zijn zogenaamde stereotypieën: schijnbaar doelloze herhaalde gedragingen die los staan van een oorzaak. Boxlopen, weven, luchtzuigen en kribbenbijten zijn de bekendste stereotypieën.

Door het uitvoeren van stalondeugden komen in de hersenen endorfines vrij. Deze endorfines, een soort lichaamseigen morfine, zorgen voor een gelukzalig gevoel en werken dus als het ware verslavend. Het paard verlangt naar het prettige gevoel dat de endorfine opwekt. De endorfinekick is echter van korte duur waardoor het paard de handeling vaak zal moeten herhalen.

Weven

Een wevend paard plaatst zijn voorbenen wat uit elkaar en beweegt zijn hoofd en hals ritmisch van links naar rechts, waardoor het gewicht steeds van het ene naar het andere voorbeen wordt verplaatst. Vaak beweegt het paard ook de achterbenen mee op dezelfde manier als wanneer het paard stapt. Weven ontstaat vaak uit verveling en een tekort aan beweging. Weven kan ongezond zijn omdat het tot slijtage van het bewegingsapparaat kan leiden. Zo kan weven overmatige slijtage van de hoef en in extreme gevallen tot abnormale spierontwikkeling veroorzaken.

Kribbenbijten

Bij kribbenbijten zet een paard zich met zijn tanden vast op een hard voorwerp zoals de rand van de voerbak, of de tralies van de stal. Daarbij slikt het paard lucht naar binnen door de slokdarm. Sommige paarden doen dit zonder zich vast te zetten met de tanden, in dat geval noemen we het luchtzuigen. Kribbenbijters beschadigen het gebit door dit gedrag. Bij paarden die luchtzuigen of kribbebijten is er een verhoogd risico op de aanwezigheid van maagzweren, een afwijking aan de maag die vaak gecorreleerd is aan stress of een gebrekkig voerschema. Er wordt aangenomen dat luchtzuigen en kribbenbijten het risico op koliek vergroten; dit is echter nog niet wetenschappelijk bewezen.

Boxlopen

Er zijn ook paarden die obsessief rond lopen in de stal, of zelfs in de wei. Vaak lopen ze constant via hetzelfde patroon in het rond, of op en neer. Uiteindelijk kan boxlopen leiden tot kreupelheid door overbelasting van gewrichten, pezen, en hoeven.

Stalondeugden afleren

Vanaf het moment dat een paard een stalondeugd heeft, is het erg moeilijk om dit af te leren en ook eigenlijk niet altijd aan te raden om dit te doen. Dit brengt immers weer extra stress mee voor het dier wat het welzijn sterk vermindert. Beter is het om de oorzaak van de stalondeugd op te zoeken. Hou er rekening mee dat de originele oorzaak van de stalondeugd misschien niet meer aanwezig is, maar het gedrag nog wel.

In het geval van stalondeugden is het van belang om de natuurlijke leefomstandigheden zoveel mogelijk na te streven. Dit kan bijvoorbeeld door een dagelijkse weidegang, de mogelijkheid om continu ruwvoer te eten (denk hierbij aan enig stro in de stal), veel beweging, sociale contacten met andere paarden, afwisselende training en speeltjes om verveling tegen te gaan. Ook een rustige stalomgeving die geen stress oplevert is van belang.

Kopieer gedrag

Kan mijn paard dit gedrag overnemen van de buurman? Hier zijn al verschillende onderzoeken naar gedaan, maar het is echter nooit bewezen dat dit daadwerkelijk gebeurt. Als meerdere paarden op stal een stalondeugd vertonen, wordt dit waarschijnlijk veroorzaakt door een stressfactor op stal en niet door het paard die deze stalondeugd al heeft

Paard kopen

Bij verkoop is de verkoper verplicht stalondeugden te melden aan de koper. Als u een nieuw paard op stal krijgt let er dan op of het paard stalgebreken vertoont. Kribbebijten is daarnaast te herkennen aan schuin afgesleten tanden.