Koliek

Koliek is buikpijn!

Koliek een ander woord voor buikpijn. Eigenlijk is het geen op zichzelf staande ziekte, maar symptomen die horen bij pijn in de buik. De oorzaak van de buikpijn is echter heel divers. In eerste instantie wordt er een onderscheid gemaakt tussen koliek ten gevolge van darmproblemen (ware koliek) en koliek ten gevolge van problemen buiten het darmkanaal (valse koliek). Ware koliek komt vaker voor.

  • Ware koliek: maagdarmkanaal, buikvlies
  • Valse koliek: slokdarm, nieren, baarmoeder, blaas, testikels, eierstokken etc
  • Andere oorzaken die verschijnselen geven die op buikpijn (=koliek) kunnen lijken: spierpijn, zonnebrand, jeuk, overgevoeligheid, zenuwproblemen etc

Hoe te handelen

Hoe moeten u handelen als uw paard een of meer van deze verschijnselen heeft? Vaak is het goed om met koliekpaarden te gaan stappen. Het kan heel goed zijn dat ze zich na een klein beetje beweging weer een stuk beter voelen. Als dit echter geen verbetering geeft, of als de koliek erger wordt, bel dan een dierenarts! Als het paard veel pijn heeft en gaat rollen of zich laat vallen, is het wel zaak te voorkomen dat het paard zichzelf beschadigt tegen bv de stalwand, hek of weidedraad!

De dierenarts zal bij aankomst eerst een anamnese opnemen, dwz vragen hoe en sinds wanneer de koliek zich openbaart, of het paard al vaker last heeft gehad van koliek, of er recent nog wat veranderd is in het management, etc. Vervolgens doet de dierenarts een klinisch onderzoek, dat zal bestaan uit het beoordelen van hartslag, ademhaling, temperatuur, slijmvliezen en turgor (huidplooi nog soepel ? Is er sprake van uitdroging?). Hij kan dit uitbreiden met aanvullend onderzoek zoals bloedonderzoek, rectaal onderzoek, buikpunctie en (liefst op een kliniek) echo-onderzoek.

  • Krampkoliek (spasmen van de darmen)
  • Verstoppingen (obstipatie)
  • Gasophoping (meteorismus)
  • Liggingsveranderingen
  • Wormen
  • Zandkoliek

Therapie

Afhankelijk van de bevindingen kan de dierenarts een darmontspanner toedienen en eventueel een pijnstiller, waardoor de spanning op de darmen vermindert. Tevens kan een neussonde ingebracht worden, om een mogelijke maagoverlading op te heffen en eventueel laxeermiddel en/of wormmiddel toe te dienen. In de meeste gevallen is deze behandeling voldoende en herstelt een paard snel.

Mocht deze behandeling –in eerste of tweede instantie- niet het gewenste resultaat opleveren, dan is de kans klein dat de koliek thuis te behandelen is. In overleg met de eigenaar kiezen wij er vaak voor de patiënt door te sturen naar een gespecialiseerde kliniek. Thuis op stal is een dierenarts namelijk beperkt in de middelen voor onderzoek. Als er iets echt mis is in de buik, dan is er meer nodig om er achter te komen wat de oorzaak is.

Op een gespecialiseerde kliniek kan het onderzoek uitgebreid worden met een uitvoerig bloedonderzoek en eventueel een echo van de buik. Met deze informatie kan gericht een behandeling worden begonnen, of kan duidelijk worden dat operatief ingrijpen noodzakelijk is.

Het dilemma

Als behandeling door middel van medicijnen, laxeren of het toedienen van infuus geen resultaat geeft, dan zal in overleg met de eigenaar de mogelijkheden voor chirurgie afgewogen worden. Hierbij spelen een paar overwegingen een duidelijke rol om tot een passend besluit te komen:
  • Wat is de prognose, dus de kansen op al dan niet volledig herstel? (afhankelijk van de symptomen en bevindingen)
  • De kosten (tussen 2500 en 5000 Euro)
  • Het leeftijdsaspect, vitaliteit, conditie
  • Verzekering (ziektekosten, of beperkte?)

Hier zal vervolgens een besluit uit voortkomen, en het kan dan ook zo zijn dat euthanasie een van de meest reële opties blijkt te zijn.

Koliek patiënten sturen wij door naar enkele klinieken die een specialisatie buikchirurgie in huis hebben, in volgorde van bereikbaarheid vanuit onze regio: We hebben goede ervaringen met deze klinieken, en als doorverwijzende kliniek proberen we altijd zo bijtijds mogelijk eventuele buikpatiënten in zo goed mogelijke conditie voor chirurgie aan te bieden aan deze klinieken. Het kan in sommige gevallen ook zo zijn, dat een paard uiteindelijk toch niet geopereerd hoeft te worden, omdat bv een draaiing van een darmdeel niet doorzet, of zelfs door het transport en beweging van het paard dientengevolge, weer in de normale positie komt te liggen.

Preventie

Hoe kunnen we proberen zo veel mogelijk de kans op ware koliek te voorkomen?
  • Verandering van voer altijd geleidelijk
  • Temperatuur water, beschikbaarheid water
  • Voederwijze ( verdeling over de dag, regelmaat)
  • Kwaliteit van het voer
  • Gebitsverzorging
  • Stress voorkomen, oververmoeidheid voorkomen
  • Ontwormwijzer hanteren
Uiteraard hebben we niet alle aspecten van koliek en oorzaken 100% kunnen beschrijven in dit overzicht. Het is dan ook niet meer dan een overzicht en beschrijft in grote lijnen hoe we met dit fenomeen omgaan in Paardenkliniek Zeddam. Uiteraard kunt u met vragen altijd bij ons terecht.