Cornage

 

Cornage

Cornage is een verlamming van de stemband, meestal de linker stemband. Door de verlamming hangt deze stemband slap en blokkeert voor een deel de ingang van de luchtpijp. Met name als er tijdens inspanning meer lucht naar de longen moet, is er tijdens het inademen een typisch fluitend geluid hoorbaar.Rijpaarden met cornage hebben daar lang niet altijd last van. Het bijgeluid is vervelend, maar dressuur of springpaarden kunnen toch vaak goed presteren. Voor de draf- en rensport en in mindere mate ook de eventing ligt dat anders. Doordat er minder luchttoevoer is, komt er ook minder zuurstof in de longen. Omdat er van deze paarden het uiterste gevraagd wordt wat betreft uithoudingsvermogen, komen ze vaak net te kort.

Oorzaak

Bij deze zenuwaandoening gaat het over degeneratie van de linker zenuw in de hals (N. laryngealis recurrens). Hierdoor raakt de linker stemband verlamd. In 95% van de gevallen betreft het een erfelijke zenuwaandoening. Het KWPN, het grootste stamboek in Nederland, screent daarom al jaren op cornage. Alleen na een controle op cornage kunnen hengsten aangewezen worden. De screening heeft goed gewerkt, want de aandoening komt steeds minder voor.

Soms kan er ook zenuwverval optreden door een (chronische) vergiftiging met lood of andere zware metalen. Vroeger was bijvoorbeeld verf nogal eens loodhoudend, tegenwoordig niet meer. Eventueel kan een ontsteking in het keelgebied de zenuwen aantasten, bijvoorbeeld droes.

Diagnose

Met name tijdens inspanning is dit typische geluid te horen. Wanneer het geluid is te horen is afhankelijk van de ernst van cornage. Bij aankoopkeuringen zal de dierenarts het paard daarom altijd een inspanningstest laten doen in de vorm van longeerwerk. Indien hij wat hoort, volgt een laryngoscopie. Met behulp van een flexibele kijkbuis inspecteert de dierenarts inwendig het keelgebied.

Zoals gezegd is cornage eigenlijk iets wat pas optreedt tijdens arbeid. Een paard kan echter ook abnormaal geluid maken bij inspanning door andere oorzaken, waaronder afwijkingen aan de epiglottis (het strottenklepje). Als je een paard hebt dat een bijgeluid maakt tijdens arbeid, maar toch geen afwijkingen vertoont op laryngoscopisch onderzoek in rust, is het verstandig het onderzoek uit te voeren als je paard aan het werk is. Vroeger deed men dit op een tredmolen. Tegenwoordig kan de laryngoscopie ook onder het zadel uitgevoerd worden: DRS (Dynamic Respiratory Scope). De beelden van het DRS onderzoek worden opgenomen en opgeslagen als het paard gereden wordt en kunnen achteraf (vertraagd) beoordeeld worden.

Behandeling

Het is eventueel mogelijk om het bijgeluid te stoppen door middel van een operatie. Er zijn verschillende operatietechnieken. Makkelijk gezegd wordt de verlamde stemband opzij getrokken en vastgezet.

De luchtweg wordt hierbij groter, waardoor er geen luchtturbulentie meer kan optreden en het fluitende geluid niet meer hoorbaar is. De operatie mag alleen uitgevoerd worden als het welzijn van het paard in gevaar komt, dus bij ernstige belemmering van de luchtstroom. Behandeling door middel van een operatie is ingrijpend, maar heeft goede vooruitzichten. Houdt er wel rekening mee dat een paard na operatie vaak niet meer normaal kan hinniken. Vaak is dit beperkt tot een hees geluid. Bovendien bestaat er gevaar dat voedseldeeltjes via de larynx in de longen komen. Dit kan weer chronisch hoesten opwekken.